सौरमासअनुसार प्रत्येक वर्ष साउन १ गते मनाइने साउने (कर्कट) सङ्क्रान्ति पर्व आज देशभर स्नान, दान तथा धार्मिक विधिअनुसार मनाइँदै छ।
सूर्यले मिथुन राशिको भोग पूरा गरी कर्कट राशिमा प्रवेश गर्ने दिनलाई साउने सङ्क्रान्तिका रूपमा मनाउने प्राचीन परम्परा रहेको छ। यही दिनदेखि सूर्य दक्षिणतर्फ गमन गर्ने भएकाले दक्षिणायन पनि सुरु हुने धार्मिक विश्वास छ।
वैदिक सनातन परम्पराअनुसार माघ १ गतेदेखि सुरु हुने उत्तरायण र साउन १ गतेदेखि सुरु हुने दक्षिणायनलाई विशेष महत्वका साथ मनाइन्छ।
धेरै नेपाली असार महिनाभर खेतीपातीमा व्यस्त रहने भएकाले हिलोमैलोका कारण लाग्न सक्ने छालासम्बन्धी रोगबाट बच्न साउने सङ्क्रान्तिमा ‘लुतो फाल्ने’ परम्परा रहेको संस्कृतिविद् प्रा. डा. देवमणि भट्टराई बताउँछन्।
परम्पराअनुसार काग भलायो, कुकरडाइनो, लुतेझार, पानीअमला, कागती, अम्बा, नासपातीलगायत औषधीय गुण भएका वनस्पति राखी कण्डारक नामक राक्षसको पूजा गरेर अगुल्टो फाल्ने चलन रहेको छ।
लुतो फाल्ने क्रममा आ–आफ्नो कुल परम्पराअनुसार नाङ्लो ठटाउने, शङ्ख फुक्ने, घण्टी बजाउने तथा ढोका बन्द गर्ने प्रचलन पनि नेपाली समाजमा रहेको छ।
साउन महिनालाई भगवान् शिवको विशेष पूजा–आराधनाको महिना मानिन्छ। यस अवसरमा महिलाले हरियो चुरा, हरिया वस्त्र तथा मेहेन्दी लगाएर प्रकृतिसँगको निकटता र शुभताको प्रतीक झल्काउने परम्परा पनि छ।
साउने सङ्क्रान्तिका अवसरमा पशुपतिनाथसहित देशभरका शिवालयमा बिहानैदेखि भक्तजनको घुइँचो लागेको छ।
वर्ल्ड इन्फो नेपाली एक व्यापक समाचार पोर्टल हो जसले नेपाली र अंग्रेजी दुवै भाषामा नवीनतम अपडेटहरू प्रदान गर्दछ। हामी वर्ल्ड इन्फो डट न्यूज ग्लोबलको एक हिस्सा हौं, नेपाल र विश्वभरबाट सही, समयसापेक्ष र सन्तुलित समाचारहरू प्रदान गर्न प्रतिबद्ध छौं।
