सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पछिल्लो समय रेबिज सङ्क्रमण गम्भीर बन्दै गएको छ। जङ्गली स्याल र भुस्याहा कुकुरको टोकाइबाट पशु र मानिसमा रेबिज फैलिन थालेपछि जनस्वास्थ्यमा ठूलो चुनौती थपिएको छ।
धनगढीस्थित पशुपन्छी रोग अन्वेषण प्रयोगशालाका अनुसार पछिल्लो २० दिनमा कम्तीमा १८ पशुको रेबिजका कारण मृत्यु भएको छ। पछिल्ला तीन वर्षमा ३ सय ७१ पशुमा रेबिज सङ्क्रमण पुष्टि भइसकेको छ।
रेबिजकै कारण पछिल्लो समय मानिसको ज्यानसमेत जाने क्रम बढेको छ। यसै साता बझाङमा एक वृद्ध महिलाको र यसअघि बैतडीमा एक बालकको रेबिजका कारण मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। यस्ता घटना सबै रिपोर्टमा नआउने भएकाले वास्तविक सङ्ख्या अझ बढी हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
प्रदेशमा सबैभन्दा बढी रेबिज सङ्क्रमण कैलाली र कञ्चनपुर जिल्लामा देखिएको छ। आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा सङ्कलित १ सय ७० नमूनामध्ये १ सय ३६ मा रेबिज पुष्टि भएको छ। कैलालीमा ९८ मध्ये ७८ र कञ्चनपुरमा ५३ मध्ये ४३ नमूना पोजेटिभ देखिएको छ।
हालै कैलालीको गोदावरी नगरपालिका–६ मा अन्य पशु टोक्दै हिँडेको एक पशुमा रेबिज पुष्टि भएको छ। यसअघि कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा नगरपालिकाका विभिन्न वडामा पनि बहुला कुकुरको समस्या देखिएको छ।
पशु चिकित्सकहरूका अनुसार उखु कटानीका कारण स्यालको प्राकृतिक बासस्थान नष्ट हुँदा ती मानव बस्तीमा पस्न थालेका छन्। बासस्थान अभाव भएपछि स्यालले घरपालुवा पशु र कुकुरलाई टोक्ने र त्यसबाट रेबिज तीव्र रूपमा फैलिने गरेको छ।
रेबिज प्राणघातक रोग भए पनि समयमै उपचार र सावधानी अपनाएमा ज्यान जोगाउन सकिने चिकित्सकहरू बताउँछन्। पशुले टोकेमा घाउ साबुन र सफा पानीले राम्रोसँग धुने, ढिलाइ नगरी स्वास्थ्य संस्थामा गई खोप लगाउने, घरपालुवा जनावरलाई नियमित खोप लगाउने र असामान्य व्यवहार गर्ने पशु देखिएमा तत्काल स्थानीय निकायलाई जानकारी गराउन आग्रह गरिएको छ।
