गत भदौ २३ गते काठमाडौँमा भएको जेनजी प्रदर्शनका क्रममा १९ जनाको ज्यान गएको घटनामा तत्कालीन प्रहरी महानिरीक्षक चन्द्रकुवेर खापुङले निहत्था प्रदर्शनकारीमाथि घातक बल प्रयोग गर्ने आदेश दिएका रहेछन् भन्ने बीबीसीको विशेष अनुसन्धानले खुलासा गरेको छ।
बीबीसीको अनुसन्धानअनुसार, खापुङले १२ः४० बजे ‘पिटर १’ (Peter 1) कल साइनमार्फत् आफ्ना अधिकारीहरूलाई “आवश्यक बल प्रयोग गर्न” निर्देशन दिएका थिए। यो आदेश कर्फ्यु लागु भएको १० मिनेटपछि र फिल्ड कमाण्डरहरूले पटक-पटक गोली चलाउने अनुमति मागेपछि जारी भएको थियो।
स्कुलको पोसाकमा ढलेका १७ वर्षीय श्रीयम
मारिने १९ जनामध्ये सबैभन्दा कम उमेरका १७ वर्षीय श्रीयम चौलागाईं थिए। बीबीसीले प्राप्त भिडियो प्रमाण अनुसार, विद्यालयको हरियो स्वेटर र झोला बोकेका श्रीयम भीडबाट शान्तपूर्वक टाढा जाँदै गर्दा गोली लागेर मृत्यु भएका थिए। उनी निहत्था थिए र ताली बजाउँदै प्रदर्शन स्थलबाट बाहिरिन खोजिरहेका थिए।
बीबीसीले कर्फ्युको आदेशपछि भएका ६ वटा गोलीकाण्ड विश्लेषण गर्दा कुनै पनि पीडितले हिंसात्मक गतिविधि गरेको देखिएको छैन।
प्रदर्शन भइरहेको संसद् भवनबाट करिब ३ किलोमिटर टाढा रहेको सरकारी कमाण्ड सेन्टरबाट सुरक्षा अधिकारीहरूले घटनाको निगरानी गरिरहेका थिए। तर, नियन्त्रण कक्षमा इन्टरनेट कनेक्सन कमजोर भएको र प्यानिकका कारण फिल्डमा रहेका प्रहरीहरूले बल प्रयोगको अनुमति मागेका थिए।
भदौ २४ गते मात्रै ५० भन्दा बढीको ज्यान गएको थियो र कूल मृतक ७७ पुगेको थियो। सो दिन प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरी चौकीमा आगजनी र प्रहरी अधिकारीको हत्या पनि गरेका थिए। स्थिति नियन्त्रणमा लिन रातको ९ बजे नेपाली सेनाले सुरक्षा कमाण्ड सम्हालेको थियो।
यस आन्दोलनको बीउ भदौ १९ गते फेसबुक, युट्युब, इन्स्टाग्राम र एक्स (ट्विटर) जस्ता प्लेटफर्ममा प्रतिबन्ध लगाएपछि रोपिएको थियो। जेनजी युवाहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत राजनीतिक नेतृत्वका सन्तानले पाएको सुविधा र भ्रष्टाचारको विरोध गरिरहेका थिए। बेरोजगारी र सामाजिक असमानताले आक्रोश थपाएको थियो।
गोली लागेर मृत्यु हुने पहिलो व्यक्ति ३४ वर्षीय विनोद महर्जन थिए। त्यसपछि १७ वर्षीय श्रीयम र अन्यमा गोली प्रहार भएको थियो। तत्कालीन गृहमन्त्री रमेश लेखक र पूर्व प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पनि जिम्मेवारी लिन अस्वीकार गरेका छन्।
सुरक्षा समितिका तत्कालीन अध्यक्ष तथा प्रमुख जिल्ला अधिकारी छविलाल रिजालले अदालतमा आफूले गोली चलाउन अनुमति नदिएको दाबी गरेका छन्। खापुङले पनि सर्वोच्च अदालतमा आफ्नो जिम्मेवारी अस्वीकार गरेका छन्।
श्रीयमकी आमा गङ्गा कार्की अझै आफ्नो छोराको फर्कने आशमा छिन्। बीबीसीसँग कुरा गर्दै उनले भनिन्, “मलाई अझै लाग्दैन कि उ गयो, मेरो मनमा उ अझै स्कुलकै पोसाकमा छ, उ झोला हल्लाउँदै फर्कनेछ।”
वर्ल्ड इन्फो नेपाली एक व्यापक समाचार पोर्टल हो जसले नेपाली र अंग्रेजी दुवै भाषामा नवीनतम अपडेटहरू प्रदान गर्दछ। हामी वर्ल्ड इन्फो डट न्यूज ग्लोबलको एक हिस्सा हौं, नेपाल र विश्वभरबाट सही, समयसापेक्ष र सन्तुलित समाचारहरू प्रदान गर्न प्रतिबद्ध छौं।
