इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको निधन भएको इरानको राज्य टेलिभिजनले पुष्टि गरेको छ। उनको निधनप्रति सम्मान व्यक्त गर्दै ४० दिन राष्ट्रिय शोक घोषणा गरिएको छ।
यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ट्रुथ सोसलमार्फत खामेनी मारिएको दाबी गरेका थिए। तर उक्त दाबी तत्काल इरानबाट पुष्टि भएको थिएन।
इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले एनबीसी समाचार संस्थासँगको कुराकानीमा आफ्ना नेता सुरक्षित र स्वस्थ रहेको बताएका थिए।
तर पछि इरान राज्य टेलिभिजनका एक प्रस्तोताले भावुक हुँदै खामेनीको मृत्यु भएको जानकारी दिएका हुन्। बीबीसीका अनुसार, उक्त प्रसारणमा ४० दिन शोक मनाउने घोषणा गरिएको छ।
अलजजिराका अनुसार इरानको फार्स न्युज एजेन्सीले पनि खामेनी शनिबार मारिएको जनाएको छ। समाचारमा जनाइएअनुसार उनी आफ्नो कार्यालयमा ‘आफूलाई तोकिएको जिम्मेवारी पूरा गरिरहँदा’ शनिबार बिहान सबेरै मारिएका थिए।
फार्स न्युज एजेन्सीका अनुसार सरकारले ४० दिन शोक तथा सात दिन सार्वजनिक बिदा घोषणा गरेको छ।
इरानकै तस्निम न्युज एजेन्सीले पनि खामेनीको निधन पुष्टि गरेको छ।को हुन् आयातोल्लाह अली खामेनी?
८६ वर्षीय खामेनी सन् १९८९ देखि इरानका सर्वोच्च नेताका रूपमा कार्यरत थिए। उनले इस्लामिक गणतन्त्र इरानका संस्थापक आयातोल्लाह रुहोल्लाह खोमेनीको उत्तराधिकारीका रूपमा यो जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।
खोमेनीले सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिको नेतृत्व गर्दै अमेरिकाका सहयोगी शासक शाह मोहम्मद रेजा पहलवीलाई सत्ताच्युत गरेका थिए। उनको ३ जुन १९८९ मा निधन भएको थियो।
खामेनीसँग इरान सरकारका सबै निकाय, सेना तथा न्यायपालिकामाथि अन्तिम अधिकार थियो। साथै उनी देशका सर्वोच्च आध्यात्मिक नेतासमेत थिए।
उनको कार्यकालमा इरानले पश्चिमा देशहरूसँग कडा सम्बन्ध तनाव भोगेको थियो। आर्थिक प्रतिबन्ध र स्वदेशभित्रै अर्थतन्त्र तथा अधिकारका विषयमा भएका विरोध प्रदर्शनका चरणहरू पनि त्यस अवधिमा देखिएका थिए।
खामेनीले संयुक्त राज्य अमेरिकालाई इरानको पहिलो शत्रुका रूपमा उल्लेख गर्दै आएका थिए। इजरायललाई पनि प्रमुख शत्रुका रूपमा हेर्ने गरिएको थियो।
उनको नेतृत्वमा इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स र बासिज अर्धसैनिक बलले शासन सुरक्षामा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए। बासिज बलमा लाखौँ स्वयंसेवक आबद्ध रहेका छन्।
खामेनीले इरानले कहिल्यै पनि आणविक हतियार नबनाउने र आणविक कार्यक्रम नागरिक प्रयोजनका लागि मात्र भएको दाबी गर्दै आएका थिए। अमेरिकी गुप्तचर निकाय र संयुक्त राष्ट्रसंघको आणविक वाचडग (आईएईए) ले पनि इरानले आणविक हतियार निर्माणको प्रयास गरिरहेको प्रमाण फेला नपारेको जनाइएको छ।
तर इजरायल र ट्रम्प प्रशासनका केही सदस्यहरूले भने इरानले आणविक हतियार बनाउन खोजिरहेको आरोप लगाउँदै आएका थिए।
जुन २०२५ मा भएको १२ दिने युद्ध र त्यसपछि इरानले इजरायलमाथि गरेको प्रतिशोधात्मक आक्रमणपछि इजरायली रक्षा मन्त्री इजरायल काट्जले खामेनीको ‘अस्तित्व रहिरहनु हुँदैन’ भन्ने अभिव्यक्ति दिएका थिए। उनले खामेनीलाई ‘आधुनिक हिटलर’ को संज्ञा दिँदै इरानको नेतृत्वबाट हटाउनु इजरायली सैन्य कारबाहीको उद्देश्य रहेको बताएका थिए।
फेब्रुअरी २८, २०२६ मा भएको पछिल्लो आक्रमणका क्रममा पनि इजरायली अधिकारीहरूले खामेनी र इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानलाई लक्षित गरिएको स्वीकार गरेका थिए।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानी नागरिकहरूलाई सम्बोधन गर्दै आफ्नै सरकार आफैं सम्हाल्न आह्वान गरेका थिए, जसले अमेरिका इरानमा सत्ता परिवर्तनको पक्षमा रहेको संकेत गरेको थियो।
यसै महिना इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले खामेनीको हत्या प्रयासबारे इजरायलले पूर्ण रूपमा नकारेको छैन भन्ने संकेत दिएका थिए।
