विज्ञान र प्रविधिको क्षेत्रमा एक चमत्कारिक उपलब्धि हासिल गर्दै वैज्ञानिकहरूले पहिलोपटक मानव मस्तिष्कका कोषिकाबाट “जीवित कम्प्युटर” निर्माण गरेका छन्। प्रयोगशालामा हुर्काइएका मानव मस्तिष्कका कोषिकाहरूबाट बनेको यो प्रणालीलाई “ब्रेन अर्गेनोइड इन्टेलिजेन्स” भनिन्छ, जसले सिक्ने, अनुकूल हुने र सूचना प्रशोधन गर्ने क्षमतामा मानव मस्तिष्कको व्यवहारलाई झल्काउँछ।
जीवित कम्प्युटर भनेको के हो?
वैज्ञानिकहरूले ब्रेन अर्गेनोइड भनिने स-साना मस्तिष्क कोषिका समूहहरू स्टेम सेलबाट प्रयोगशालामा हुर्काएर कम्प्युटर प्रणालीको रूपमा प्रयोग गरेका छन्। यी कोषिकाहरूलाई इलेक्ट्रोड र कम्प्युटर चिपसँग जोडेर कार्य गर्न सिकाइएको हो।
परम्परागत कम्प्युटरहरू सिलिकन चिपमा आधारित हुन्छन् भने जीवित कम्प्युटरमा वास्तविक मानव मस्तिष्कको कोषिका प्रयोग गरिएको हुन्छ। यसले अत्यन्त कम ऊर्जा खपत गर्ने मात्र होइन, अद्वितीय रूपमा सिक्ने र वातावरण अनुसार व्यवहार परिवर्तन गर्ने क्षमता पनि प्रदर्शन गरेको छ—जुन परम्परागत कम्प्युटर वा एआई प्रणालीले गर्न सक्दैन।
कसरी काम गर्छ मस्तिष्क-आधारित कम्प्युटर?
ब्रेन अर्गेनोइडहरूलाई कम्प्युटर चिप र इलेक्ट्रोडमार्फत जोडिन्छ। वैज्ञानिकहरूले विद्युत संकेत प्रयोग गरी यी कोषिकासँग संवाद गर्छन्। समयक्रममा कोषिकाहरूले प्रतिक्रिया जनाउन थाल्छन् र सिक्ने प्रक्रिया अगाडि बढाउँछन्।
यस किसिमको कम्प्युटरले अनुभवका आधारमा काम सिक्ने भएकाले, परम्परागत कम्प्युटरहरूजस्तो विस्तृत कोडिङको आवश्यकता पर्दैन। यसले धेरै लचिलो र प्रभावकारी कम्प्युटिङ प्रणाली निर्माण गर्न सक्ने सम्भावना देखाएको छ।
जीवित कम्प्युटरको प्रयोगले विभिन्न क्षेत्रलाई क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याउन सक्छ। विशेष गरी अल्जाइमर, पार्किन्सनजस्ता न्युरोलोजिकल रोगहरूको उपचार अनुसन्धानमा यसको प्रयोग अत्यन्त उपयोगी हुने विश्वास गरिएको छ।
त्यस्तै, यस प्रविधाको अर्को ठूलो फाइदा भनेको ऊर्जा खपतको मामिलामा देखिएको छ। आधुनिक सुपरकम्प्युटरहरूले अत्यधिक बिजुली खपत गर्ने भए पनि जीवित कम्प्युटर अत्यन्त कम ऊर्जामा काम गर्न सक्छ।
केही वैज्ञानिकहरूको विश्वास छ—भविष्यमा औंलाको नङ बराबर आकारको जीवित कम्प्युटरले विशाल डाटा केन्द्रभन्दा धेरै प्रशोधन क्षमता प्रदर्शन गर्न सक्छ।
अष्ट्रेलिया र बेलायतका बायोइन्जिनियर, स्नायु वैज्ञानिक र कम्प्युटर विज्ञहरूको टोलीद्वारा गरिएको यो अनुसन्धान एक पियर–रिभ्यूड वैज्ञानिक पत्रिकामा प्रकाशित गरिएको हो।
यो प्रविधि भविष्यको कृत्रिम बौद्धिकता, मेडिकल अनुसन्धान, ऊर्जा-कुशल कम्प्युटिङ र न्युरोलोजिकल उपचारमा नयाँ युगको सुरुवातको संकेत भएको वैज्ञानिकहरू बताउँछन्।
वर्ल्ड इन्फो नेपाली एक व्यापक समाचार पोर्टल हो जसले नेपाली र अंग्रेजी दुवै भाषामा नवीनतम अपडेटहरू प्रदान गर्दछ। हामी वर्ल्ड इन्फो डट न्यूज ग्लोबलको एक हिस्सा हौं, नेपाल र विश्वभरबाट सही, समयसापेक्ष र सन्तुलित समाचारहरू प्रदान गर्न प्रतिबद्ध छौं।
