कात्तिक शुक्ल पञ्चमीका दिन आज देशभरका व्रतालुहरू छठ पर्वको दोस्रो दिन मनाइने ‘खरना’ विधिमा समर्पित छन् । हिजो ‘नहाय–खाय’ विधिबाट सुरु भएको यो महापर्व आज शुद्धता, संयम र श्रद्धासँग निरन्तर भइरहेको छ ।

सूर्योदयपूर्व स्नान गरी दिनभरि निराहार उपवास बस्ने परम्परा छ । बेलुका सूर्यास्त र चन्द्रदर्शन पश्चात् व्रतालुले माटोको नयाँ चुल्होमा दूध, सक्खर र चामलको खीर पकाएर कुलदेवता र छठी मातालाई अर्पण गर्छन् । त्यसपछि सो खीरलाई प्रसादस्वरूप ग्रहण गरिन्छ, जसलाई मिथिला क्षेत्रमा ‘खरना’ भनिन्छ ।

यस दिन व्रतालुले शरीर र मन दुवै शुद्ध गर्ने विश्वास रहन्छ । पहिलो दिनको ‘नहाय–खाय’ र दोस्रो दिनको ‘खरना’ विधि एकअर्कासँग गहिरो रूपमा जोडिएका छन् । मैथिली भाषामा ‘अर्बा–अर्बाइन’ भनिने परम्पराअनुसार पहिलो दिन अशुद्ध मानिने अन्न र परिकारको सेवन निषेध गरिन्छ ।

आजको ‘खरना’लाई आत्मसंयम, स्वधर्म र पापमोचनको प्रतीकका रूपमा लिने गरिन्छ । भोली अर्थात् कात्तिक शुक्ल षष्ठीका दिन व्रतालुले नदी, तलाउ र जलाशयमा गई अस्ताउँदो सूर्यलाई पहिलो अर्घ्य दिनेछन् । सप्तमीका बिहान उदाउँदो सूर्यलाई दोस्रो अर्घ्य दिएपछि यो महान् सूर्य उपासना पर्वको विधिवत् समापन हुनेछ ।